Kototeka/lidwoorden

Interactieve les

de of het

Nederlands heeft geen regel voor de en het — maar het heeft wel patronen. Aan de vorm van een woord kun je het lidwoord vaak gewoon aflezen.

de-woorden staan in het zwarthet-woorden staan in het blauw
IWat het oplevert

Staat er be-, ge-, ver- of ont- vóór een stam van één lettergreep, dan is het woord het.

hetbeginle début
hetgevaarle danger
hetverhaall’histoire
hetonthaall’accueil
hetbedragle montant
hetbezoekla visite
hetberoepla profession
hetgeheell’ensemble
hetgedragle comportement
hetverliesla perte
hetontwerple design
deverkoopla vente
deontvangstla réception
De uitgang -st is sterker dan het voorvoegsel.

Woorden op -isme, -ment, -sel of -um zijn vrijwel altijd het.

hetkapitalismele capitalisme
hettoerismele tourisme
hetabonnementl’abonnement
hetdocumentle document
hetstelselle système
hetdekselle couvercle
hetaquariuml’aquarium
hetmuseumle musée
hetcentrumle centre

Elk verkleinwoord op -je, -tje of -pje is het — dat is de betrouwbaarste regel van allemaal. Ook talen, metalen, windstreken en de meeste sporten en spellen zijn het.

hettafeltjela petite table
hethuisjela petite maison
hetkoffietjele petit café
hetmeisjela fille
hetNederlandsle néerlandais
hetFransle français
hetgoudl’or
hetaluminiuml’aluminium
hetnoordenle nord
hetzuidoostenle sud-est
hetvoetballe football
hetbiljartle billard
IIWat de oplevert

Een werkwoordstam + -ing of -st, en alles op -heid of -(i)teit, krijgt de. Dit is de productiefste groep van de taal: elk nieuw woord op -ing is automatisch de.

derekeningl’addition
debetalingle paiement
deopleidingla formation
devergaderingla réunion
deverzekeringl’assurance
dekomstl’arrivée
dewinstle bénéfice
demoeilijkheidla difficulté
demogelijkheidla possibilité
degezondheidla santé
deuniversiteitl’université
dekwaliteitla qualité

Woorden op -ie, -tie, -sie, -logie, -de, -ade, -ode, -ij, -erij, -tuur, -suur en -nis zijn de. Voor Franstaligen is dit de makkelijkste groep: het woord lijkt op het Frans en het lidwoord volgt gewoon.

deconclusiela conclusion
deinformatiel’information
defilosofiela philosophie
debiologiela biologie
deaardela terre
desaladela salade
deperiodela période
debakkerijla boulangerie
departijle parti
decultuurla culture
denatuurla nature
degeschiedenisl’histoire
hetschilderijle tableau
De vaste uitzondering op -erij.
hetbestuurle conseil d’administration
Uitzondering op -tuur.

Namen van personen, dieren, bomen, planten, vruchten, rivieren, cijfers, letters en dranken zijn de. Let op: een handvol boerderijdieren en drie dranken breken deze regel.

deleraarl’enseignant
dedokterle médecin
decollegale collègue
dehondle chien
dekatle chat
deolifantl’éléphant
deeikle chêne
deroosla rose
debanaanla banane
deScheldel’Escaut
dekoffiele café
detheele thé
dewijnle vin
hetpaardle cheval
hetschaaple mouton
hetvarkenle cochon
hetkonijnle lapin
hetbierla bière
hetwaterl’eau
hetsaple jus
hetkindl’enfant
Personen zijn de, maar geslachtsloze personen zijn het: het kind, het lid, het slachtoffer.
hetlidle membre
hetslachtofferla victime
IIIAllebei

Bij sommige woorden verandert het lidwoord de betekenis volledig. Bij andere is allebei gewoon correct.

debos (bundel)le bouquet
hetbos (woud)la forêt
degolf (op zee)la vague
hetgolf (het spel)le golf
depad (dier)le crapaud
hetpad (weg)le sentier